Hoe toegankelijk zijn de voorzieningen en diensten van het sociaal domein voor mensen met een licht verstandelijke beperking? Dat hebben we onderzocht in vijf gemeenten: Amsterdam, Utrecht, Winterswijk, Goes en Weststellingwerf.

[1] De afkorting LFB staat voor Landelijk Federatie Belangenverenigingen Onderling Sterk, de belangenvereniging dóór en vóór mensen met een verstandelijke beperking.

Toezicht met ervaringsdeskundigen

Ervaringsdeskundigen met een licht verstandelijke beperking hebben daarvoor (vanuit de LFB [1] ) in elke fase van het onderzoek meegewerkt. Zij bepaalden aan welke voorwaarden laagdrempelige toegang moet voldoen. Vervolgens zijn ze als mystery guest op pad gegaan. Daarna hebben de ervaringsdeskundigen samen met TSD hun bevindingen teruggekoppeld aan de gemeente. Die aanpak motiveerde gemeenten tot verbeteringen.
Elke gemeente kreeg een rapport in makkelijke taal en geschreven vanuit het perspectief van de ervaringsdeskundigen.
De conclusies en aanbevelingen van het onderzoek staan in een artikel in Sociaal Bestek.

Makkelijke taal en face-to-face contact

In het onderzoek zagen we dat mensen verschillende hindernissen ervaren bij het zoeken naar hulp. Daardoor haken ze af. Denk hierbij aan moeilijk of geen contact krijgen of ingewikkelde taal en uitleg. Maar als er snel face-to-face contact mogelijk was, verliep de toegang meestal goed.

Samen met de Stichting Leer Zelf Online hebben we een website ontwikkeld: toegangsociaaldomein.nl. Zo kunnen we de ervaringen breder met andere gemeenten delen en met mensen met een licht verstandelijke beperking.

De inzet van mensen met een licht verstandelijke beperking als mystery guest heeft TSD veel geleerd. Inspecteurs kunnen echt niet naar de hulpverlening kijken zoals zij. De ervaringsdeskundigen zagen dingen die inspecteurs vaak niet zien.
Een voorbeeld. Toen wij een gemeente belden, kregen we een keuzemenu. Wij luisterden of de keuzes duidelijk waren en waren tevreden. Maar onze mystery guests vertelden zo te schrikken van zo’n keuzemenu dat ze meteen ophangen. En dus niet eens naar de keuzes luisteren. Dat hadden wij vooraf niet bedacht. Die blik van buiten op hulp en zorg is heel verrijkend in ons toezicht.

Uitreiking certificaat aan ervaringsdeskundigen

Een van de mystery guests:

Ik ben met een hulpvraag naar de gemeente gegaan. Ik heb met hen gebeld en een e-mail gestuurd. Ook heb ik hun website bekeken. Achteraf heb ik samen met inspecteurs van TSD aan de gemeente teruggekoppeld hoe ik het contact met hen ervaren had. Nu zijn we een aantal maanden verder. We hebben twee prijzen gewonnen met het onderzoek. En ik heb gezien dat er bijvoorbeeld op de website een aantal dingen veranderd zijn.

Ik heb aan dit project meegedaan om gemeenten wakker te maken hoe je met mensen met een licht verstandelijke beperking om moet gaan. Je kan niet vanuit je eigen denkbeeld als gemeente iets doen.

Het is belangrijk dat gemeenten zich meer gaan verdiepen in de achtergrond van iemand met een licht verstandelijke beperking. Dat zij met de mensen praten en kijken wat de mensen precies doen. Bijvoorbeeld als je voor werk bij de gemeente komt dat niet direct gedacht wordt dat iemand daar niet geschikt voor is, maar dat zij eerst kijken naar wat mensen wel en niet kunnen.

Vervolgonderzoek samen met Wmo-toezicht

In het Programma Sociaal Domein is gezamenlijk onderzoek gedaan naar toegang voor cliënten met een licht verstandelijke beperking. Daarin werken we samen met de lokale Wmo-toezichthouder. De ervaringen met de samenwerking tussen ons en het Toezicht Wmo gebruiken we in het visietraject. We gebruiken de ervaringen ook voor aanvullingen in de samenwerking met rijksinspecties, gemeenten en Wmo-toezichthouders in het sociaal domein.

Dit onderzoek heeft plaatsgevonden bij de gemeente Nissewaard. Daar keken we of elke cliënt met een licht verstandelijke beperking goed afgestemde zorg en ondersteuning en persoonlijke begeleiding vanuit de Wmo krijgt. We onderzochten bij drie zorgaanbieders de kwaliteit van Wmo-ondersteuning aan cliënten met een licht verstandelijke beperking. U vindt dit rapport op de website van Toezicht Wmo Rotterdam Rijnmond.

Binnen de gemeente onderzochten we de weg van aanmelding tot toekenning van een Wmo-indicatie en herindicatie. Ook keken we of de kwaliteit van ondersteuning aan mensen met een licht verstandelijke beperking goed is. En of de gemeente weet hoe de kwaliteit is van ondersteuning door deze zorgaanbieders. Verder bekeken we welke netwerkpartijen betrokken zijn bij de ondersteuning aan mensen met een licht verstandelijke beperking. Tenslotte onderzochten we hoe en met wie zij daarin samenwerken. Medio 2019 verschijnt hierover een gezamenlijk rapport.