Foto Hollandse Hoogte

Welkom in het jaarbeeld 2018 van Toezicht Sociaal Domein! In Toezicht Sociaal Domein (TSD) werken vier rijksinspecties samen: de Inspectie van het Onderwijs, de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

TSD houdt toezicht op de werking van het (lokale) stelsel van zorg en ondersteuning in het sociaal domein voor mensen die dat nodig hebben. De samenwerkende inspecties kijken waar maatschappelijke problemen zijn, met aandacht voor onderwijs, zorg, welzijn, veiligheid, werk en inkomen. Daarbij werken we ook samen met Wmo-toezichthouders.

[1] We gebruiken de term burgers in brede zin. Het kan gaan om ouders, jongeren, kinderen, volwassen en ouderen die binnen het sociaal domein te maken hebben met zorg en verschillende vormen van (financiële) ondersteuning.

[2] Meer informatie over reflexief toezicht: Proefschrift Suzanne Rutz: Reflexief toezicht.

Het belangrijkste uitgangspunt bij ons toezicht is het resultaat voor de kwetsbare burger [1]. Hierbij staat altijd de vraag centraal of kwetsbare jeugdigen en volwassenen (vroeg)tijdig de benodigde zorg en ondersteuning krijgen, of deze voldoende passend is en waar nodig in samenhang wordt aangeboden. TSD voert reflexief  toezicht [2] uit. Toezichthouders die reflexief toezicht houden, reflecteren op zichzelf en hun eigen aanpak [3] . Ze houden de onderwerpen die ze agenderen, normen, werkwijzen en partijen waar ze mee samen werken steeds tegen het licht en stellen waar nodig bij om zo effectief mogelijk te kunnen zijn. Onder meer burgers hebben een belangrijke rol in dit toezicht.

In 2018 zijn de meeste projecten gestart, waarvan de eindresultaten in 2019 verwacht worden. Dit jaarbeeld is een weergave van alle lopende projecten en activiteiten. In bijna alle toezichtonderzoeken van TSD zijn burgers betrokken geweest. Zo blijven we toezicht houden op het sociaal domein. Kijkend vanuit het perspectief van de burger. Samenwerken zit in ons DNA. Dat doen we niet alleen met elkaar als rijksinspecties, maar ook met betrokken partijen in het sociaal domein, gemeenten, VNG, ministeries, kennisinstituten, de (kinder)ombudsman en vele andere organisaties.

[3] E.E.M. Deursen & S.I. Rutz (2017). Reflexief toezien in het Sociaal Domein. Den Haag: Inspectieraad.

Toezicht Sociaal Domein

Er zijn momenten in het leven waarop mensen extra zorg en ondersteuning goed kunnen gebruiken.
Soms komt die hulp vanuit verschillende hoeken tegelijkertijd.
Effectieve zorg vraagt dan om afstemmen en samenwerken.
Toezicht Sociaal Domein stimuleert deze domeinoverstijgende zorg en ondersteuning.
Hoe we dat doen?
Ten eerste - wij kijken vanuit de burger... en die denkt niet in domeinen!
Wij zijn dan ook een domeinoverstijgend samenwerkingsverband.
Bij ons werken medewerkers van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Onderwijsinspectie, de Inspectie Justitie en Veiligheid én de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Ook werken we vaak samen met WMO-toezichthouders.
Daarnaast doen we in verschillende gemeenten onderzoek naar domeinoverstijgende problemen.
Jonge schoolverlaters met financiële én familiezorgen bijvoorbeeld.
Of ondersteuning aan mensen met een lichtverstandelijke beperking.
We signaleren waar knelpunten zitten... en waar mogelijke oplossingen.
Ook komen we overal - van politie tot huisarts, van leraar tot jeugdhulpverlener.
We hebben daardoor veel kennis van samenwerking en effectieve zorg en ondersteuning.
En we weten hoe rekening te houden met lokale situaties.
Tenslotte - wie verder kijkt dan één domein, denkt niet in hokjes!
Wij tekenen voor innovatieve ideeën, en kleuren soms nét buiten de lijntjes.
Kortom, wij zijn er voor alle partijen die domeinoverstijgend werken... of willen werken.
Voor kennis, ervaring en inspiratie.
Wij zijn Toezicht Sociaal Domein.
Want samen komen we verder.

15-jarig bestaan

In 2018 bestond TSD 15 jaar. Op 1 november 2018 vierden we dit 15-jarig bestaan met een evenement over het delen van informatie in het sociaal domein. Minister De Jonge van VWS lanceerde op die dag www.kiezen-en-delen.nl. Dat is een webtool voor professionals voor het delen van informatie. Het (on)voldoende delen van informatie speelt al jaren een belangrijke rol bij onze toezichtonderzoeken.

Met Kiezen & Delen geven de samenwerkende inspecties van TSD professionals en bestuurders meer inzicht in de mogelijkheden van informatie delen. Lees er in dit jaarbeeld meer over in het artikel Informatie delen in het sociaal domein.
 

Innovatieprijs Handhaving en Toezicht

Een tweede hoogtepunt in 2018 was het winnen van de Innovatieprijs Handhaving en Toezicht 2018 van de Inspectieraad, VIDE en CCV. We wonnen de prijs met het onderzoek naar de toegankelijkheid van het sociaal domein voor mensen met een licht verstandelijke beperking. In dit onderzoek zette TSD ervaringsdeskundigen in iedere fase van het project in. Zo maakten ervaringsdeskundigen samen met inspecteurs van TSD het toetsingskader, gingen als inspecteur op pad en presenteerden de uitkomsten van het onderzoek in de onderzochte gemeenten.
Met dit project wonnen we zowel de publieksprijs en als die van de vakjury. Een mooie afsluiting van ons jubileumjaar. We hebben in dit jaarbeeld een artikel gewijd aan dit project.

Uitreiking Innovatieprijs

Uit het Juryrapport Innovatieprijs Handhaving en Toezicht:

Door het probleem vanuit de personen met een licht verstandelijke beperking zelf te benaderen worden de analyses scherp en de oplossingen tastbaar.

Het getuigt van lef om deze doelgroep als mystery guest in te zetten en om als toezichthouder in plaats van de opgeheven vinger een beroep te doen op de intrinsieke motivatie van gemeenten.

Verder is de maatschappelijke relevantie van het project groot. Heel Nederland kan hier zijn voordeel mee doen, mede dankzij de verschillende publicaties en de website met een handreiking voor gemeenten.

[4] In het Programma Sociaal Domein werken Rijk en gemeenten samen met professionals en betrokken organisaties aan betere hulp voor (kwetsbare) mensen. Niet van achter een bureau, maar vanuit de lokale praktijk.

Transformatie

In ons jaarbeeld 2017 blikten we vooruit en gaven we aan ons te realiseren dat de transformatieopgave, het realiseren van een andere manier van organiseren, denken en werken een ingewikkeld inrichtingsvraagstuk is en dat deze opgave van alle betrokken partijen veel vraagt.

Daarom ontwikkelen TSD en een aantal gemeenten binnen het Programma Sociaal Domein [4] nieuwe vormen van integraal toezicht in het sociaal domein, die aansluiten op de lerende uitvoeringspraktijk. Met als doel de kwaliteit van de integrale zorg en ondersteuning voor de burger te verbeteren. Uitgangspunt daarbij is het stimuleren van verbeteringen, maar ook handhaven als de basiskwaliteit niet op orde is. Deze nieuwe ontwikkelingen van toezicht binnen het Programma Sociaal Domein vormt een van 15 trajecten van het Programma Sociaal Domein: het Visietraject ‘Naar nieuwe vormen van integraal toezicht’. Bekijk hier het overzicht van alle trajecten van het Programma Sociaal Domein.

In 2018 zijn in het kader van dit visietraject verschillende proeftuinen opgezet. In dit jaarbeeld komen twee van deze proeftuinen aan de orde: de proeftuin in gemeente Nissewaard over de toegang tot zorg en ondersteuning voor mensen met een licht verstandelijke beperking en de zelfevaluatietool voor gemeenten. Deze twee proeftuinen zijn opgenomen in het jaarbeeld als onderdeel van de toezichtonderzoeken van TSD. Aan het einde van dit jaarbeeld blikken we vooruit op de verwachte uitkomsten van de proeftuinen in 2019.

Toezichtonderzoeken

De kern van ons werk zit uiteraard in onze toezichtonderzoeken. In de volgende hoofdstukken komen de toezichtonderzoeken van 2018 per stuk aan bod.

Namens alle medewerkers wens ik u veel leesplezier.

Sanne van Muijden
Programmadirecteur TSD