De inspecties van het Samenwerkend Toezicht Jeugd (STJ) zijn in 2013 een toezichtonderzoek gestart naar de aanpak van thuiszitten. Dit onderzoek is vooral gericht op het vinden van werkende elementen in het handelen van professionals.

STJ heeft ervoor gekozen om zich in dit onderzoek te richten op professionals omdat uit eerdere STJ-onderzoeken steeds bleek dat (morele) handelingsplicht van professionals essentieel is voor goede hulp aan jongeren (onder meer in de nota Leren van Calamiteiten). Omdat voor STJ bovendien de resultaten voor jongeren centraal staan, is besloten dit onderzoek te richten op het vinden van werkende elementen in het handelen van professionals.

STJ wil met deze vorm van stimulerend toezicht een bijdrage leveren aan het verbeteren van de aanpak van thuiszitten. Handelingen die de kans op succes daarbij vergroten zijn uitgewerkt in zeven thema's.

Wat is het Samenwerkend Toezicht Jeugd (STJ)?

Binnen Samenwerkend Toezicht Jeugd (STJ) was tot 1 januari 2017 al het rijkstoezicht georganiseerd dat betrekking had op (de zorg voor) jongeren en dat gezamenlijk werd uitgevoerd. De 5 inspecties die participeerden in STJ waren:

  • de Inspectie voor de Gezondheidszorg

  • de Inspectie van het Onderwijs

  • de Inspectie Jeugdzorg

  • de Inspectie Veiligheid en Justitie

  • Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Welke van de 5 inspecties in een toezichtonderzoek samenwerkten was afhankelijk van het onderwerp of de problematiek waar onderzoek naar werd gedaan.

Samenwerkend Toezicht Jeugd (STJ) is op 1 januari 2017 Toezicht Sociaal Domein (TSD) geworden.

Het aantal thuiszitters op nul

In Nederland is het recht op onderwijs geborgd in wet- en regelgeving, onder meer in de leerplichtwet. Toch zitten jaarlijks vele leerplichtige leerlingen om diverse redenen thuis. Over het algemeen gaat het om kwetsbare jongeren, om complexe problemen en om een vaak langdurige zoektocht naar passend onderwijs en zorg. Het is voor deze jongeren en hun ouders dat een werkende aanpak van het thuiszitten belangrijk is.

Handelingen die de kans op succes vergroten

Net zomin als er één oorzaak is voor het thuiszitten is er één beproefd recept voor de aanpak ervan. Wel kunnen bepaalde handelingen van positieve invloed zijn op de kans op succes. In de drie samenwerkingsverbanden is veel informatie verzameld over de wijze waarop professionals het probleem van het thuiszitten aanpakken. Dit heeft mooie inzichten opgeleverd over werkende elementen in het handelen van professionals. Deze werkende elementen zijn ondergebracht in zeven thema's. De thema's zijn niet los van elkaar te zien en beïnvloeden elkaar:

Verder terugdringen aantal thuiszitters

Het verder terugdringen van het aantal thuiszitters is ook met de blik op de toekomst van belang. Door de invoering van de Wet passend onderwijs op 1 augustus 2014 en de transities jeugdzorg en AWBZ per 1 januari 2015 verandert de werkomgeving van professionals. Een van de doelen van het passend onderwijs is dat er geen jongeren meer thuis komen te zitten door het ontbreken van een passend aanbod. Voor het realiseren van deze opdracht zijn niet alleen de scholen aan zet. Hiervoor is ook de inzet nodig van professionals in de jeugdhulp, de gezondheidszorg, het welzijnswerk en de gemeenten. Gemeenten krijgen de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid voor alle vormen van jeugdhulp. De scholen in de samenwerkingsverbanden krijgen een zorgplicht ook voor jongeren met een specifieke onderwijsbehoefte. De samenwerkingsverbanden passend onderwijs en de gemeenten zijn dus samen aan zet om het recht op onderwijs voor alle jongeren te realiseren.

Dank

Onze dank gaat uit naar de jongeren en hun ouders die bereid waren om hun ervaringen met ons te delen. Daardoor was STJ in staat om aan de hand van concrete casuïstiek het handelen van professionals te onderzoeken. Wij bedanken verder de besturen van de samenwerkingsverbanden VO28-05; Goeree-Overflakkee, VO-ROC Nijmegen e.o. en VO 23-05; Zwolle e.o. voor hun bijdrage aan en facilitering van het onderzoek. Tot slot bedanken we alle betrokken professionals en managers, en vertegenwoordigers van ouders en jongeren en brancheorganisaties, die samen met ons op zoek zijn geweest naar wat werkt in de aanpak van het thuiszitten.