Ruimte maken voor maatwerk

Elke professional heeft vanuit zijn of haar functie een primaire taakstelling. Die moet voor een jongere en diens ouders duidelijk zijn. Kenmerkend voor het effectief optreden van een professional is dat hij verschillende manieren gebruikt om uitvoering te geven aan die taak. Wanneer een professional in staat is om zijn manier van werken aan te passen aan wat een jongere in een bepaalde situatie nodig heeft, ontstaat maatwerk.

Wees flexibel

Thuiszitters hebben bijna altijd te maken met verschillende professionals. Te denken valt aan de mentor, leerplichtambtenaar, jeugdverpleegkundige, jeugdwerker of psycholoog. Zij hebben allen verschillende mogelijkheden om thuiszittersproblematiek aan te pakken. Het is belangrijk dat zij hierin kunnen variëren, al naar gelang de situatie dat van hen vraagt. Met andere woorden: ze moeten maatwerk kunnen leveren. Zo is het in sommige situaties opportuun dat een leerplichtambtenaar snel overgaat tot het opmaken van een proces-verbaal, terwijl het in een andere situatie beter is als hij zich coulant opstelt.

Stem rollen in de keten af

Ook in de samenwerking is het belangrijk dat professionals in hun handelen kunnen variëren. Het leveren van maatwerk vraagt dan van professionals dat zij gezamenlijk keuzes maken in de meest passende combinatie van handelingen, dat zij hun handelingen op elkaar afstemmen en afspraken maken over de uitvoering ervan. Bovendien is het belangrijk dat professionals op zoek gaan naar nieuwe opties als reeds uitgeprobeerde mogelijkheden niet blijken te werken.

“Als professional moet je én grenzen kunnen stellen én kunnen meebewegen.” ~ Professional

Voer regie

Afstemming en afspraken over wie wanneer welke rol gaat vervullen maakt regievoering noodzakelijk. Voor alle betrokkenen, zowel de professionals als de jongere en diens ouders, moet duidelijk zijn wie de regie heeft. De specifieke situatie en omstandigheden van de individuele jongere zouden leidend moeten zijn voor de keuze wie de rol van regievoerder vervult. Daarnaast is het belangrijk dat jongeren mee mogen bepalen wie in hun casus regie voert.

“In een proces zijn momenten van grenzen stellen, meebewegen, timen en doseren. Soms is het handig hierin taken en rollen te verdelen.” ~ Professional

Voorwaarden

Maatwerk mogelijk maken

Om maatwerk te kunnen bieden is het belangrijk dat organisaties ruimte creëren, zodat professionals hun handelen en de keuze van invulling van hun rol kunnen afstemmen op de situatie van de jongere. Dat bekent niet dat er geen afspraken of regels nodig zijn. Het is belangrijk dat professionals zich kunnen verantwoorden voor hun keuze als zij van regels en protocollen willen afwijken.

Bovendien is het belangrijk dat organisaties afspraken maken over opschaling, zodat professionals weten wanneer ze anderen moeten inschakelen. De nieuwe afspraken die in het kader van de decentralisaties in het sociaal domein en de invoering van de Wet passend onderwijs moeten worden gemaakt bieden kansen om professionele ruimte en opschaling te regelen. Het gaat dan om de afspraken tussen jeugdhulp organisaties en gemeenten, binnen samenwerkingsverbanden voor voortgezet onderwijs en tussen deze samenwerkingsverbanden en gemeenten.

Regievoering mogelijk maken

Afstemming en afspraken over wie wanneer welke rol gaat vervullen maakt regievoering noodzakelijk. Organisaties moeten hiervoor de condities scheppen zodat professionals in hun handelen niet door regels belemmerd worden.

Goede voorbeelden

Goede voorbeelden van variëren in rollen

Wat zou u doen als...?

's Ochtends geeft Ayhan vaak aan dat hij zich niet goed voelt en daarom niet naar school kan. Vaak blijkt hij in de loop van de dag niet echt ziek te zijn. Zijn moeder vindt het moeilijk om hiermee om te gaan en hem te stimuleren toch naar school te gaan. Samen met moeder zoekt Hermine, de gezinscoach, naar een oplossing.

“Dat we als school de leerplichtambtenaar snel hebben ingeschakeld, heeft een belangrijke rol gespeeld in het behalen van succes. Door de casus tijdig te bespreken zat de leerplichtambtenaar in de startblokken.” ~ Professional

Wat zou u doen als u gezinscoach was?

Wat Hermine deed

Hermine brengt samen met Ayhan en moeder de belemmeringen om naar school te gaan in kaart. Samen kijken ze wat er nodig is om de belemmeringen weg te nemen en wie hen daarbij kan ondersteunen. De steun wordt gevonden bij de huisarts. Die is bereid een controlerende rol op zich te nemen en moeder daarin te ontlasten. Ze spreken af dat als Ayhan zich ziek wil melden, hij eerst contact opneemt met de huisarts.

Hoe het verder ging

Ayhan en zijn moeder zijn tevreden over de afspraak. Moeder voelt zich gesteund en hoeft haar zoon nu enkel op de afspraak met de huisarts te wijzen. Ze hebben niet langer onenigheid over of Ayhan wel of niet ziek is. Het ziekteverzuim vermindert en de controlerende rol van de huisarts is uiteindelijk niet meer nodig.

Reflectie op het voorbeeld

Dit voorbeeld laat zien dat het professionele netwerk om een gezin heen mogelijkheden biedt als de professionals bereid zijn te variëren in hun rolopvatting. Doordat de huisarts bereidt was zijn rol flexibel op te vatten was een passende oplossing voor handen.